Çfarë i shkakton ankthet dhe si t’i shmangni ato?

  • 18.01.2023
Çfarë i shkakton ankthet dhe si t’i shmangni ato?

Të kesh disa makthe në vit është krejtësisht normale, por kur ato bëhen të shpeshta, ato mund të dëmtojnë cilësinë e gjumit, e në këtë mënyrë edhe shëndetin

Makthet nuk janë vetëm të frikshme dhe traumatike, ato mund të kenë edhe pasoja shëndetësore.

Sipas WebMD, ankthet ndodhin gjatë gjumit REM dhe janë të ndryshëm nga ëndrrat e këqija. Domethënë, për shkak të ëndrrave të këqija, nuk do të zgjohemi në mes të natës, por për shkak të makthit, do të ndërpresim gjumin dhe do të zgjohemi papritur nga frika ose paniku.


Edhe pse është normale të keni ankthe herë pas here, ankthet e shpeshta mund të ndikojnë në cilësinë e gjumit tuaj dhe rrjedhimisht në shëndetin tuaj.

Fondacioni Sleep shpjegon se si ankthet e shpeshta mund të ndikojnë në disponimin tonë gjatë ditës, si dhe në aftësitë tona njohëse. Ata gjithashtu mund të ndryshojnë zakonet e gjumit nëse personi ka frikë të shkojë të flejë në mënyrë që të mos rijetojë ngjarjet traumatike në ëndërr. Mungesa e gjumit është lidhur me dëmtimin e shëndetit kardiovaskular dhe shëndetin e përgjithshëm të organizmit përmes studimeve të shumta.

Ëndrrat dhe ankthet janë ende një mister për shkencëtarët, por ka disa faktorë që mund të rrisin shpeshtësinë e maktheve dhe të dëmtojnë cilësinë e gjumit:

Ankthi dhe stresi – Stresi i përditshëm mund të ndikojë në gjumin dhe shfaqjen e maktheve, veçanërisht nëse jemi të shqetësuar për punën ose shkollën. Ato gjithashtu ndodhin më shpesh nëse kemi disa ngjarje të mëdha përpara nesh, si një prezantim i rëndësishëm në punë ose një procedurë mjekësore.

Trauma – Nuk është e pazakontë që të keni makthe pas një ngjarjeje traumatike si dhuna apo humbja e një personi të dashur. Ato janë veçanërisht të zakonshme tek njerëzit me çrregullim të stresit post-traumatik (PTSD) dhe mund të intensifikojnë simptomat e çrregullimit edhe gjatë ditës.

Problemet e shëndetit mendor – Nëse një person vuan nga çrregullimi bipolar, depresioni ose skizofrenia, ka më shumë gjasa të përjetojë makthe. Në raste të tilla, është mirë që ëndrrat e këqija t’ia përmendni mjekut tuaj në mënyrë që të mos bëhen problem serioz.

Medikamentet – Disa ilaçe mund të shkaktojnë makthe, duke përfshirë: antidepresivë, antimikrobikë, beta bllokues, medikamente për presionin e gjakut, medikamente të Parkinsonit dhe stimulues me bazë amfetamine që përdoren për trajtimin e ADHD.

Mungesa e gjumit – Përpos që dëmtojnë cilësinë e gjumit, ankthet mund të shkaktohen edhe nga mungesa e gjumit. Ndryshimet e papritura në modelet e gjumit ose pagjumësia mund të shkaktojnë makthe më të shpeshta.

Ushqimi para gjumit – Ushqimi që hamë para gjumit përshpejton metabolizmin tonë, si dhe aktivitetin e trurit. Nëse ekziston dyshimi se ushqimi po shkakton pagjumësi, një zgjidhje e thjeshtë është të mos hani disa orë para se të shkoni në shtrat.

Filma ose libra të frikshëm – Nuk është një mit, filmat e frikshëm si dhe librat mund të shkaktojnë vërtet makthe. E mira është se nuk keni pse të ndaloni së shikuari, lexoni apo luani lojëra nëse ju japin ankthe, thjesht duhet të zgjidhni një pjesë të ndryshme të ditës për të, jo mbrëmjen.

Si të shmangni ankthet dhe kur të shkoni te mjeku?

Disa ankthe në vit nuk janë për t’u shqetësuar, por nëse ankthet bëhen më të shpeshta, ka mënyra për t’i reduktuar ato. Gjëja më e rëndësishme është të keni një orar të mirë të gjumit, domethënë të shkoni në shtrat në të njëjtën orë çdo natë. Do të ndihmojë gjithashtu nëse eliminojmë alkoolin, kafeinën dhe cigaren dhe shtojmë ushtrime të lehta në programin tonë. Para se të shkojmë në shtrat, duhet të relaksohemi dhe të mos shikojmë filma apo seriale të frikshme dhe të lexojmë libra horror.

Nëse asnjë nga këto nuk ndihmon, ankthet po bëhen më të shpeshta dhe ndodhin të paktën një herë në javë, duhet patjetër të kontaktojmë një mjek për ndihmë. Ekspertët do të ndihmojnë në zbulimin e shkakut të maktheve dhe kështu do të përpiqen t’i heqin qafe ato. /KP

N'minuta
Suharekë, rruga e lagjes “Fan Noli” vërshohet nga mbeturinat, ankohen qytetarët
Suharekë, rruga e lagjes “Fan Noli” vërshohet nga mbeturinat, ankohen qytetarët
[FOTO] Vetura përplaset me ujkun në autostradën Prizren-Suharekë
[FOTO] Vetura përplaset me ujkun në autostradën Prizren-Suharekë
Disa të rinj kapen në video duke dëmtuar ulëset në “Shtigjet e Ecjes”, Muharremaj kërkon intervenimin e policisë
Disa të rinj kapen në video duke dëmtuar ulëset në “Shtigjet e Ecjes”, Muharremaj kërkon intervenimin e policisë
Ganimete Hoxha nga fshati Budakovë ka nevojë për ndihmën tuaj
Ganimete Hoxha nga fshati Budakovë ka nevojë për ndihmën tuaj
Suharekë, zjarrfikësit vazhdojnë të përballen me zjarre malore
Suharekë, zjarrfikësit vazhdojnë të përballen me zjarre malore
Ambient i pastër, “betonizohet” rruga në Zonën Industriale
Ambient i pastër, “betonizohet” rruga në Zonën Industriale
Zjarr mbi fshatin Sallagrazhdë
Zjarr mbi fshatin Sallagrazhdë
Kapen me marihuanë, arrestohen 4 të rinj në Suharekë
Kapen me marihuanë, arrestohen 4 të rinj në Suharekë
Aksident në autostradë në drejtimin Suharekë-Prizren, raportohet për të lënduar
Aksident në autostradë në drejtimin Suharekë-Prizren, raportohet për të lënduar
Aksident në autostradë në drejtimin Suharekë-Prizren, një person i lënduar rëndë
Aksident në autostradë në drejtimin Suharekë-Prizren, një person i lënduar rëndë