Pse BE po këshillon qytetarët të kenë 100 euro cash në shtëpi?
Përdorimi i parave të gatshme në Evropë po bie me shpejtësi, ndërsa pagesat elektronike dhe ato përmes aplikacioneve bankare janë bërë pjesë e përditshmërisë. Megjithatë, një studim i ri i Bankës Qendrore Evropiane (BQE) ka rikthyer vëmendjen tek roli i kartëmonedhave në kohë krizash, duke këshilluar qytetarët që të mbajnë midis 70 dhe 100 euro në shtëpi.
Foto: Ilustrim
Studimi me titull “Qetësohuni dhe mbani para të gatshme” analizon katër krizat e fundit në kontinent: krizën financiare të vitit 2008, krizën e borxhit sovran në Greqi 2014–15, pandeminë e COVID-19 dhe pushtimin rus të Ukrainës më 2022. Në të gjitha këto raste, kërkesa për para të gatshme u rrit ndjeshëm, duke dëshmuar rëndësinë e tyre si një formë sigurie.
BQE thekson se shfaqja e krizave të papritura shpesh sjell rënie të besimit në sistemet bankare apo pamundësi për të përdorur kartat elektronike. Në raste të tilla, kartëmonedhat shndërrohen në një “mbrojtje me kosto të ulët kundër paqëndrueshmërisë së madhe sistemike”.
Sa para të mbajmë dhe pse?
Sipas autoriteteve financiare, rekomandimi është që çdo person të ketë midis 70 dhe 100 euro në shtëpi, një shumë e mjaftueshme për të përmbushur nevojat thelbësore për 72 orë. Ky standard tashmë zbatohet në vende si Holanda, Austria dhe Finlanda, ku institucionet shtetërore kanë këshilluar qytetarët të kenë gjithmonë një rezervë minimale në para të gatshme.
Studimi i BQE-së thekson se monedha fizike nuk është vetëm një mjet pagese individuale, por edhe një element kyç i qëndrueshmërisë së sistemeve financiare kombëtare dhe evropiane.
Përtej parave të gatshme: Ushqim, ujë dhe ilaçe
Rekomandimet e BQE-së lidhen ngushtë me përpjekjet më të gjera të Bashkimit Evropian për të përgatitur qytetarët për emergjenca. Në mars 2025, Komisioni Evropian u kërkoi familjeve të grumbullojnë rezerva ushqimi, ujë dhe ilaçe për 72 orë, duke përfshirë edhe produkte për kafshët shtëpiake.
Në Francë, për shembull, faqja zyrtare e qeverisë sugjeron përgatitjen e një “pakete emergjence 72-orëshe” me gjashtë litra ujë për person, ushqime që nuk prishen dhe fotokopje të dokumenteve të identifikimit të ruajtura në një qese të papërshkueshme nga uji.
Përgatitja e institucioneve dhe inovacioni teknologjik
Përveç qytetarëve, edhe qeveritë dhe bankat po nxisen të marrin masa për të përballuar rritjen e kërkesës për para të gatshme gjatë krizave. Finlanda është duke zhvilluar ATM të reja të sigurta ndaj sulmeve kibernetike dhe ndërprerjeve të energjisë, duke synuar që asnjë situatë e jashtëzakonshme të mos pengojë qytetarët të kenë qasje në para.
Një reflektim mbi mësimet e krizave të fundit
Mesazhi i BQE-së është i qartë: asnjë sistem pagesash nuk është i pagabueshëm. Nga bllokimi i kartave bankare gjatë krizës së 2008-s, tek ndërprerja masive e energjisë në Spanjë vitin e kaluar, apo kufizimet e pandemisë, të gjitha këto kanë treguar se kartëmonedhat mbeten një mjet jetik sigurie.
