Spitale me dyer të mbyllura në Slloveni – COVID Frankenstein fajtor për djegien e fytit, hundët që rrjedhin dhe dhimbjet e kokës

Sipas një raportimi nga mediumi Urgjent një realitet që për shumë qytetarë ngjalli shqetësim: a po përballemi me një valë të hershme gripi, apo me një variant të ri të koronavirusit me emër të frikshëm – Frankenstein?

Virologia Katarina Prosenc Trilar nga Laboratori Kombëtar për Shëndet, Mjedis dhe Ushqim (NLZOH) jep përgjigje të detajuara për situatën aktuale, variantin e ri të SARS-CoV-2 dhe përshpejtimin e sezonit të gripit që po ndodh këtë vit.

Varianti “Frankenstein”, dominues në Slloveni dhe Evropë

Pas varianteve alfa, beta, gama, delta dhe omikron, shkencëtarët tani flasin për variantin XFG – i quajtur “Frankenstein” sepse është një rekombinant, pra i përbërë nga dy forma të mëparshme të omikronit. Krahasimi me monstrën e famshme nuk është rastësor: sikurse krijesa e përbërë nga pjesë të ndryshme, edhe ky virus është i bashkuar nga segmente të ndryshme gjenetike.

Kjo nuk është e pazakontë – viruset, përfshirë gripin, krijojnë rekombinantë të rinj gjatë gjithë kohës. Sipas ekspertëve, varianti Frankenstein tani përbën rreth 76 përqind të infeksioneve me koronavirus në Slloveni dhe disa vende të tjera evropiane. Ai është identifikuar që në maj, por mori epërsi në mesin e gushtit dhe që atëherë mbetet dominues.

Dy karakteristika e bëjnë atë kaq të përhapur: ka aftësi më të mirë për t’i shpëtuar sistemit imunitar dhe transmetohet më lehtë midis njerëzve. Ringjallja e shkollave në shtator e ka ndihmuar përhapjen e tij.

Si transmetohet dhe si të mbrohemi

Edhe pse ka emër të frikshëm, mënyra e transmetimit të variantit të ri mbetet e njëjtë: nëpërmjet ajrit dhe pikave, por edhe nëpërmjet duarve dhe sipërfaqeve.

Mbrojtja, po ashtu, nuk ka ndryshuar: ajrosje e rregullt, shmangie e turmave, larje e duarve dhe izolim në rast sëmundjeje. Personat e sëmurë duhet të qëndrojnë në shtëpi dhe të shmangin kontaktin me të moshuarit dhe foshnjat. Vizitat në spitale rekomandohet të shtyhen.

Nga varianti Wuhan te “Frankenstein”: sa ka ndryshuar virusi?

Sipas virologes Prosenc Trilar, virusi aktual ka ndryshuar dukshëm nga SARS-CoV-2 origjinal i vitit 2019, por kjo ka sjellë edhe “përfitime” për njerëzimin. Ndryshe nga variantet alfa dhe delta, të cilat shkaktonin forma të rënda të COVID-19, omikroni dhe pasardhësit e tij shkaktojnë simptoma më të lehta.

Kjo, sipas saj, është një strategji “e zgjuar” e virusit: një sëmundje më e lehtë, më pak alarm dhe më shumë hapësirë për t’u përhapur. Shkencëtarët shpresojnë se njerëzimi do të zhvillojë një “simbiozë” me virusin, ngjashëm si me shumë patogjenë të tjerë.

Simptomat: dhimbja e fortë e fytit, shenja karakteristike

Shumë të infektuar raportojnë dhimbje të fortë të fytit – “sikur prerje me brisk” – që eksperti e konfirmon si simptomën më tipike të variantit Frankenstein. Ndryshe nga variantet e mëparshme të omikronit, ku dominonin ethet dhe kolla, tani dhimbja e fytit është dukshëm më e theksuar.

Megjithatë, shenjat e tjera janë të ngjashme: ethe të lehta, rrjedhje hundësh, kollë dhe dhimbje koke. Infeksioni shpesh ngatërrohet me gripin ose ftohjet e zakonshme.

Testet e shpejta vazhdojnë të jenë të besueshme dhe e detektojnë variantin e ri.

Po gripi? Të dhënat tregojnë rritje të fortë

Në laboratorët e NLZOH, situata po monitorohet në mënyrë intensive. Mostrat tregojnë se gripi është duke u rritur me shpejtësi në Slloveni dhe Evropë.

Në javët e fundit, numri i rasteve me grip ka kaluar numrin e infeksioneve me variantin Frankenstein. Gripi është identifikuar që në mes të nëntorit, dhe infeksionet janë rritur me ritëm të lartë.

Sipas të dhënave të Institutit Kombëtar të Shëndetit Publik, nga Kroacia në Islandë e Spanjë, vendet po raportojnë raste të gripit mbi mesataren shumëvjeçare. Dominon virusi i tipit A, me nëntipin H3N2, në 99 përqind të rasteve.

Në Slloveni, rritja më e madhe e rasteve është regjistruar tek fëmijët deri në tre vjeç dhe ata nga katër deri në shtatë vjeç, në javën 24–30 nëntor 2025.

Në vend të panikut, kujdes praktik

Ndërsa emri “Frankenstein” mund të tingëllojë i frikshëm, ekspertët theksojnë se sfida më e madhe aktuale nuk është varianti i ri i koronavirusit, por vala e gripit që është nisur me shpejtësi, disa javë më herët se zakonisht.

Rekomandimet mbeten të njëjta dhe të thjeshta: kujdes, izolim nëse jeni të sëmurë, higjienë dhe mbrojtje për grupet e rrezikuara.

Në një sezon ku viruset po qarkullojnë më shpejt se zakonisht, më shumë qetësi dhe më pak senzacionalizëm mund të jenë mbrojtja më e mirë – sepse, siç thotë ekspertja, “po shkojmë drejt një bashkëjetese me virusin, dhe kjo duket e pashmangshme.”