OBSH: Rreth 800 mijë shqiptarë vuajnë nga hipertensioni
Shqipëria po përballet me një krizë të heshtur shëndetësore: hipertensioni apo tensioni i lartë i gjakut prek rreth 47% të popullsisë së moshës 30–79 vjeç, sipas raportit më të fundit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Kjo shifër është shumë më e lartë se mesatarja globale prej 34%, duke e renditur vendin tonë ndër më të prekurit në rajon.
Sëmundjet e qarkullimit të gjakut, me hipertensionin si faktor kyç, përbëjnë shkakun kryesor të vdekshmërisë në vend. Në vitin 2022, gati gjysma e të gjitha vdekjeve në Shqipëri lidhej me sëmundjet kardiovaskulare, ndërsa 59 raste për 100 mijë banorë ishin të lidhura drejtpërdrejt me presionin e lartë të gjakut.
Diagnostikohen pak, trajtohen edhe më pak
Nga mbi 797 mijë shqiptarë të prekur nga hipertensioni:
- Vetëm 49% janë të diagnostikuar,
- 38% marrin trajtim,
- dhe vetëm 11% arrijnë ta mbajnë nën kontroll sëmundjen.
Këto shifra janë larg objektivit global të OBSH-së për 50% kontroll të hipertensionit, duke treguar një boshllëk serioz në sistemin shëndetësor dhe kujdesin ndaj pacientëve.
Shkaqet kryesore: Kripa, duhani dhe mungesa e aktivitetit fizik
OBSH thekson se konsumi i lartë i kripës është faktori kryesor që ndikon në rritjen e tensionit. Shqiptarët konsumojnë mesatarisht 13 gramë kripë në ditë, më shumë se dyfishi i rekomanduar (5 gramë). Kjo tepricë është një nga arsyet pse hipertensioni është kaq i përhapur në vend.
Por nuk është vetëm kripa. Rreth 26% e të rriturve mbi 15 vjeç janë duhanpirës aktivë, duke e renditur Shqipërinë ndër vendet evropiane me përdorimin më të lartë të duhanit. Duhanpirja jo vetëm që rrit rrezikun për tension të lartë, por edhe përkeqëson efektet e tij, duke çuar në dëmtime të përshpejtuara të zemrës dhe enëve të gjakut.
Një tjetër faktor shqetësues është inaktiviteti fizik. Rreth 24% e të rriturve mbi 18 vjeç raportohen si fizikisht joaktivë. Kjo lidhet ngushtë me mbipeshën, metabolizmin e dobët dhe rritjen e presionit të gjakut.
Strategji në letër, por jo në praktikë
Megjithëse Shqipëria ka miratuar një strategji kombëtare për sëmundjet kardiovaskulare dhe hipertensionin, zbatimi në praktikë mbetet i dobët. Mungesa e një sistemi të dhënash klinike të integruar e bën të vështirë ndjekjen e pacientëve dhe matjen e progresit në trajtim.
Sipas OBSH-së, për të përballuar këtë krizë, vendi duhet të:
- Forcojë kujdesin parësor shëndetësor,
- Zgjerojë fushatat e ndërgjegjësimit publik,
- dhe të përmirësojë aksesin në trajtim efektiv dhe të përballueshëm.
Një thirrje për ndërgjegjësim
Rritja e ndjeshme e rasteve me hipertension, së bashku me përqindjen e ulët të kontrollit të tij, duhet të shërbejë si një alarm për shoqërinë, institucionet dhe profesionistët e shëndetësisë. Parandalimi, diagnostikimi i hershëm dhe ndërhyrjet në stilin e jetesës janë kyçe për të frenuar përhapjen e kësaj sëmundjeje të rrezikshme, që po godet gjithnjë e më shumë shqiptarët.
