Rritet ndjeshëm numri i gazetarëve të vrarë në vitin 2023

Federata Ndërkombëtare e Gazetarëve regjistron se 94 gazetarë dhe punonjës të medies, përfshirë 9 gra, janë vrarë në vitin 2023. Që nga 7 tetori, më shumë se një gazetar në ditë ka humbur jetën gjatë luftës në Gaza. Duke publikuar me rastin e Ditës Ndërkombëtare të të Drejtave të Njeriut, më 10 dhjetor, IFJ këmbëngul të kërkohet një veprim shumë më i madh nga komuniteti ndërkombëtar për të mbrojtur jetën e gazetarëve dhe për të kërkuar llogari nga sulmuesit e tyre.

Edhe ky vit, sikurse viti 2022, u përshkua me vdekjet e gazetarëve në luftë. Në vitin 2023 gazetarët palestinezë në Rripin e Gazës kanë qenë viktima të bombardimeve pa dallim, nga ushtria izraelite. IFJ u bën thirrje autoriteteve ndërkombëtare që të sigurojnë respektimin e ligjit ndërkombëtar dhe t’i japin fund masakrës së gazetarëve në Gaza. “Komuniteti ndërkombëtar, dhe veçanërisht Gjykata Ndërkombëtare Penale, duhet të përballet me përgjegjësitë e saj dhe të hetojë tërësisht, dhe aty ku është e përshtatshme të ndjekë penalisht ata që kanë urdhëruar dhe kryer sulme ndaj gazetarëve”, thuhet në deklaratën e IFJ.

Lufta në Gaza ka qenë më vdekjeprurëse për gazetarët se çdo konflikt i vetëm që kur IFJ filloi regjistrimin e gazetarëve të vrarë në krye të detyrës në vitin 1990. IFJ ka regjistruar 68 gazetarë të vrarë që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor. “Këtë vit, 72% e gazetarëve të vrarë në mbarë botën janë vrarë në konfliktin e Gazës”, shkruan Federata.

Gjashtëdhjetë e një gazetarë palestinezë u vranë në Rripin e Gazës. Katër gazetarë izraelitë u vranë në orët e para të sulmit të Hamasit më 7 tetor: dy gjatë festivalit muzikor Supernova dhe dy u vranë në kibutët e Nahal Oz dhe Kfar Aza. Tre gazetarë libanezë u vranë më 13 tetor dhe 21 nëntor nga të shtënat izraelite teksa filmonin një reportazh në kufirin mes dy vendeve.

Diku tjetër në Lindjen e Mesme, IFJ numëron 3 punonjës të medias të vrarë në Siri.

Në Evropë, Ukraina mbetet një vend i rrezikshëm për gazetarët. Këtë vit tre gazetarë dhe punonjës të medies – ukrainas (1), rusë (1) dhe francezë (1) – janë vrarë në luftën në Ukrainë.

Në rajonin Azi-Paqësor, vrasjet e gazetarëve janë të përqendruara në të njëjtat vende si në vitet e mëparshme. Edhe nëse numri i gazetarëve të vrarë mbetet më i ulët se në vitin 2022, IFJ është e shqetësuar për sigurinë e gazetarëve në kontinent. Qoftë në Afganistan (2), Filipine (2), Indi (1), Kinë (1) apo Bangladesh (1), Federata denoncon dështimin për t’i mbajtur përgjegjës autorët. IFJ u bën thirrje qeverive në rajon që të të hetohen këto vrasje dhe të merren masa për të garantuar sigurinë e gazetarëve.

IFJ vëren një rënie reale të numrit të gazetarëve të vrarë në Amerikën Veriore dhe Jugore; 29 gazetarë humbën jetën në vitin 2022, vetëm shtatë në vitin 2023. Tre meksikanë, një paraguaian, një guatemalan, një kolumbian dhe një amerikan vdiqën duke hetuar grupe të armatosura ose përvetësim të fondeve publike. Shumë krime të tjera kundër gazetarëve mbeten të pandëshkuara në rajon, Federata paralajmëron, për shembull, 95% e sulmeve ndaj gazetarëve në Meksikë nuk rezultojnë në ndjekje penale.

Në Afrikë, IFJ dënon katër vrasje veçanërisht tronditëse në Kamerun (2), Sudan (1) dhe Lesoto (1), të cilat nuk kanë arritur të hetohen plotësisht deri më sot.

Presidenti i IFJ, Dominique Pradalié tha: “Në vitin 2023, 94 gazetarë humbën jetën. IFJ kërkon veprim urgjent global për të ndalur këtë gjakderdhje. Rritja e numrit të viktimave, veçanërisht në Gaza, kërkon vëmendje të menjëhershme. IFJ këmbëngul që të zbatohet ligji ndërkombëtar, veçanërisht në luftën e Gazës, ku gazetarët janë shënjestruar nga ushtria izraelite Me 72% të vdekjeve globale të gazetarëve që ndodhin në luftën e Gazës, kërkesa për veprim vendimtar është urgjente. Imperativi për një standard të ri global për mbrojtjen e gazetarëve dhe efektiv Zbatimi ndërkombëtar nuk ka qenë kurrë më i madh.”

Të burgosur 393 gazetarë dhe punonjës të medies

Në vitin 2023, lista e gazetarëve të burgosur të IFJ-së hedh dritë mbi një vazhdimësi të represionit politik në vende, nga Kina në Bjellorusi, nga Egjipti në Iran, duke përfshirë Mianmarin, Turqinë dhe Rusinë me një rritje të konsiderueshme të gazetarëve të burgosur të regjistruar në tre vitet e fundit. Një ngacmim i tillë gjyqësor është krijuar qartë për të heshtur mediet dhe për të shtypur demonstratat në favor të lirisë. Gazetarët vazhdojnë të jenë ndër viktimat e para të këtij represioni, me një rekord prej 393 gazetarë dhe punonjës të medies aktualisht pas hekurave.

Kina dhe Hong Kongu kryesojnë listën me 80 gazetarë në burg, të ndjekur nga Myanmari (54), Turqia (41), Rusia dhe Krimea e pushtuar (40), Bjellorusia (35), Egjipti (23), Vietnami (18), Arabia Saudite (11), India (10) dhe Siria (9).